ايالت خراسان خراسان ناحيه‌اى بود كه جمعيت زيادى از شيعيان را در خود جاى داده بود و گرايش‌هاى شيعى از قديم در نواحى خراسان وجود داشت . حضور چشمگير خراسانيان در نهضت عباسيان و قيام ابو مسلم خراسانى ، كارگزار عباسيان در خراسان كه به نام آل محمد برپا شده بود ، حاكى از وجود اين گرايش‌ها در منطقه است . « 1 » هم‌چنين در ميان اصحاب ائمه عليهم السّلام و راويان احاديث ايشان ، به نام بسيارى از مردم خراسان برمىخوريم كه در كتاب‌هاى رجال ، در شرح‌حال راويان حديث به نامشان اشاره شده است . « 2 » از ميان شهرهاى خراسان ، نيشابور به داشتن جمعيت شيعى بيشتر ممتاز بود . چند تن از اصحاب بزرگ امامان عليهم السّلام و مؤلفان برجستهء شيعه در نيمهء اول قرن سوم ، و آستانهء غيبت صغرى از اين شهر برخاستند . خاندان فضل بن شاذان از معاريف شيعيان شهر بودند . فضل ، خود از چهره‌هاى ممتاز شيعيان و از اصحاب امام هادى عليه السّلام بود كه كتاب‌هاى ارزشمندى نوشت . « 3 » وجود وكيلان امام دوازدهم ( عج ) در اين شهر حاكى از جمعيت چشمگير شيعيان و اهميت آنان در نيشابور است . از جمله وكيلانى كه نامشان ذكر شده ، محمد بن شاذان نيشابورى مىباشد . « 4 »

--> ( 1 ) . ايرانيان به سبب اين‌كه از تبعيضات نژادى و طبقاتى امويان - كه عرب‌ها را بر ديگران برترى مىدادند - در رنج بودند از حركت‌هاى عدالت‌خواهانه حمايت مىكردند و از آن جايى كه اهل بيت عليهم السّلام و شيعيان به عدالت‌خواهى مشهور بودند - به‌ويژه اين‌كه ايرانيان سيره امام على عليه السّلام و حكومت مبتنى بر عدالت وى را از نزديك ديده بودند - گرايش به تشيع در بين ايرانيان قوى بود ؛ به‌طورى كه مشاهده مىكنيم در قيام شيعى مختار ثقفى كه پس از واقعه عاشورا برپا شد بخش عمده ياران و سپاهيان مختار را ايرانيان تشكيل مىدادند . ( 2 ) . ر . ك : طوسى ، رجال ، صص 200 و 216 و 218 و 342 و 376 و 386 و . . . . ( 3 ) . كشى ، رجال ، ص 539 . ( 4 ) . ر . ك : طبرسى ، اعلام الورى ، ص 499 .